VERGİ USUL KANUNU  (m.359/b ) ÇERÇEVESİNDE SAHTE FATURA TANZİM ETME VE SAHTE OLARAK TANZİM EDİLMİŞ FATURAYI KULLANMA (1) 

GİRİŞ

Vergi Usul Kanunu’nun Kaçakçılık Suç ve Cezaları başlığını taşıyan 359. Maddesinde  kaçakçılık suçları  ve bu suçlara verilecek cezlaı tanımlanmıştır.

Bu madde çerçevesinde tanımlanan suçlarla ilgili olarak

  • 18 aydan 3 yıla ( VUK m.359/a)
  • 3 yıldan 5 yıla (VUK m.359/b)
  • 2 yıldan 5 yıla (VUK m.359/c) şeklinde farklı cezalar öngörülmüştür

Bu çalışmanın konusu VUK  359/b çerçevesinde sahte olarak fatura tanzim etme ve sahte olarak düzenlenmiş olan faturayı kullanma olsa da 359/a ve 359/c bentlerinde zikredilen eylemler  hususunda da kısa bir açıklama yapmak gerekmektedir.

  1. A.     18 Aydan 3 yıla Kadar Hapis Cezasını Gerektiren Eylemler

Vergi Usul Kanunu 359/a bendinde belirtilen eylemleri gerçekleştiren kişiler hakkında 18 aydan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanmaktadır.

  1. Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler, Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar hakkında on sekiz aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

2009 yılında yapılan yasa değişikliğinden önce bu fiillere  verilecek cezanın alt sınırı 12 ay olarak uygulanmakta idi.

Bendin devamında ise gizleme olarak kabul edilecek hususlar ile yanıltıcı belge  hususu tanımlanmıştır. Buna göre Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi, bu fıkra hükmünün uygulanmasında gizleme olarak kabul edilir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge ise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir.

  1. B.     2 Yıldan 5 Yıla Kadar Hapis Cezasını Gerektiren Eylemler

Vergi Usul Kanunu 359/c bendinde 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasının öngörüldüğü eylemler sayılmıştır.

Vergi Usul Kanunu hükümlerine  göre ancak Maliye Bakanlığı ile anlaşması bulunan kişilerin basabileceği belgeleri, Bakanlık ile anlaşması olmadığı halde basanlar veya bilerek kullananlar iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

  1. C.      3 Yıldan 5 Yıla Kadar Hapis Cezasını Gerektiren Eylemler

Vergi Usul Kanunu 359/b bendinde 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasını gerektiren fiilleri belirleme yoluna gitmiştir. VUK 359/b hükmü değerlendirildiğinde uygulama alanının oldukça geniş olduğu görülecektir. Bu hüküm çerçevesinde ele alınabilecek eylemler şunlardır;

  1. Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok etmek veya defter sayfalarını yok ederek yerine başka yapraklar koymak  veya hiç yaprak koymamamak
  2. Belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenlemek veya bu belgeleri kullanmak , eylemleri 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmaktadır.

Bendin devamında ise sahte belge tanımlanmıştır. Buna göre gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir.

Defter kayıt ve ve belgelerin güvenilir nitelikte olmasının vergi uygulaması bakımından son derece büyük önemi vardır. Belge ve kayıtların yok edilmesi kadar, bunların; gerçeği yansıtmayacak şekilde düzenlenmiş olması uygulamaya büyük oranda zarar verecektir.[1]

VUK m359/b hükümlerine aykırılık uygulamada sıklıkla karşılaşılan suçları teşkil etmektedir. Özellikle sahte olarak fatura tanzim etmek ya da sahte olarak tanzim edilmiş bir faturayı kullanmak işte bu çerçevede VUK 359/b hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.

Sahte fatura iki şekilde tanzim edilebilmektedir.

  1. Fatura temelde hiçbir borç ilişkisi bulunmadan tamamen gerçek dışı olarak doldurulmakta ya da
  2. Fatura üzerinde satılmış veya üretilmiş malın veya verilmiş olan hizmetin miktarında ya da satış bedelinde gerçeğe aykırı bilgilere yer verilmek suretiyle sahte fatura tanzim edilebilmektedir. [2]

Gerçek olmayan ancak temelinde gerçek bir hukuki ilişki varmış gibi tanzim edilen ve yasal şartları da taşıyan bu belgelerin doğruluğu kabul edilemez. Faturanın, tacirin bir mal satması , bir mal imal etmesi, bir iş görmesi veya bir menfaat temin etmesi hallerinde karşı tarafa verilmesi gerekir.

Fatura bir anlamıyla fatura tanzim eden tacirin gelirini göstermekte diğer yandan ise alan kimsenin giderini ifade etmektedir. Sahte faturalarda ise gerçek anlamda hukuki bir işlem olmadığı gibi gerçek bir gelir ya da gider de sözkonusu değildir. [3]

Nitekim Danıştay 1991/6564 Esas ve 1994/1493 Karar sayılı dosyasında 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3. maddesinin (B) bendinde ise, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu ifade edilmiştir. Bu kuralın bir gereği olarak yükümlülerin Katma Değer Vergisi Kanununun yukarıda sözü edilen 29. maddesi hükmünden yararlanabilmelerinin ön şartı, vergisi indirim konusu yapılabilecek işlemlerle ilgili fatura ve benzeri vesikaların gerçeği yansıtması, yani mükelleflerin, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla düzenlenen fatura ve benzeri belgeler üzerinde gösterilen katma değer vergisini gerçekten ödemiş olmasıdır.” Hükümlerine yer vermiştir.



[1] AKDOĞAN, Abdurrahman, Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi, Gazi Kitabevi, Ankara, 2008, s. 122

[2] ÜNAL, Oğuz Kürşat, Sahte Fatura ve Faturadan Doğan Sorumluluklar, Gazi üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi , 2006

[3] ÜNAL, Oğuz Kürşat, Sahte Fatura ve Faturadan Doğan Sorumluluklar, Gazi üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi , 2006